KRUS a działalność gospodarcza – to warto wiedzieć!

2025-10-27

Dla wielu osób ubezpieczenie w KRUS wydaje się korzystniejsze niż w ZUS. I rzeczywiście – niższe składki odprowadzane raz na kwartał zachęcają do sprawdzenia tej formy ubezpieczeń. Zastanawiasz się nad alternatywą? KRUS a działalność gospodarcza – sprawdź obowiązujące zasady!

KRUS a działalność gospodarcza – podstawowe informacje
KRUS, czyli Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, to instytucja, która odpowiada za ubezpieczenia osób prowadzących gospodarstwa rolne. Celem KRUS jest wspieranie rolnictwa, które stanowi ważną gałąź polskiej gospodarki. Działalność rolnicza jest specyficzna – w dużej mierze uzależniona od pogody, często ma sezonowy charakter. Dzięki KRUS rolnicy są ubezpieczeni, mogą korzystać z publicznej służby zdrowia, przysługują im rozmaite świadczenia, a także emerytura, renta i zasiłek macierzyński.

Obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS podlegają:

• rolnicy posiadający grunty rolne o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny,
• domownicy takich rolników stale pracujących w tym gospodarstwie,
• osoba pobierająca rentę strukturalną lub małżonek takiej osoby (dotyczy ubezpieczenia emerytalno-rentowego).

Co ciekawe, rolnik nie musi być właścicielem obszaru, na którym prowadzi gospodarstwo. KRUS podlegają również osoby, które np. dzierżawią dany grunt. Jeśli gospodarstwo ma mniejszą powierzchnię – rolnik podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu.

Przykład:

Pan Andrzej jest dzierżawcą gruntu rolnego o powierzchni 2 ha, na którym prowadzi gospodarstwo. Podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS.

Działalność gospodarcza a KRUS – jakie składki trzeba opłacać?

Osoba, która prowadzi gospodarstwo rolne, ma prawo uzyskiwać przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej i nie płacić składek ZUS. W określonych przypadkach może nadal podlegać pod ubezpieczenie w KRUS.

Składki na KRUS są niższe niż osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Dla porównania w 2025 roku:

• pełne składki ZUS z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym wynoszą 1773,96 zł miesięcznie (plus składka zdrowotna),
• składka na ubezpieczenie KRUS wynosi 741 zł i jest płacona raz na kwartał.

Kwartalna składka KRUS obejmuje ubezpieczenie emerytalno-rentowe (507 zł) oraz składkę na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie (234 zł). Warto dodać, że osoby podlegające ubezpieczeniom w KRUS i prowadzące jednocześnie działalność pozarolniczą opłacają miesięczną składkę na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w podwójnej wysokości. Pozostałe ubezpieczenia (wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie) w pojedynczej. Oznacza to, że rolnik prowadzący dodatkowo pozarolniczą działalność gospodarczą opłaca składkę kwartalną składkę w wysokości 1248 zł.

Podana kwota składki w KRUS dotyczy gospodarstw o powierzchni do 50 ha. W przypadku gruntów o większym areale doliczana jest dodatkowa składka na ubezpieczenie emerytalno-rentowe.

Korzystny sposób naliczania składek sprawia, że część przedsiębiorców zastanawia się, czy może korzystać z systemu przeznaczonego dla rolników – i pod jakimi warunkami.

Ubezpieczenie KRUS a działalność gospodarcza – co warto wiedzieć?

Wiemy już, że rolnik może prowadzić firmę i nie płacić składek ZUS. Nie jest to jednak takie proste – ustawodawca przewidział szereg warunków, które należy spełnić. Jakie to warunki? Z KRUS może korzystać osoba, która:

• podlega pod KRUS nieprzerwanie od co najmniej 3 lat i nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym o obszarze powyżej 1 ha przeliczeniowego albo prowadzi dział specjalny produkcji rolnej,
• nie jest zatrudniona na umowę o pracę i nie pozostaje w stosunku służbowym,
• nie jest emerytem lub rencistą, ani nie posiada ustalonych uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
• po rozpoczęciu działalności w ciągu 14 dni złoży oświadczenie o kontynuacji ubezpieczenia w KRUS,
• kwota należnego podatku dochodowego od działalności pozarolniczej za poprzedni rok podatkowy nie przekracza tzw. kwoty granicznej – w 2025 r. jest to 4 576 zł podatku za 2024 r. Kwota graniczna co roku podlega waloryzacji i jest ogłaszana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w drodze obwieszczenia.

Jak prowadzić działalność gospodarczą i pozostać w KRUS?

Rolnik prowadzący działalność gospodarczą ma wiele obowiązków. Warto pamiętać o dopełnieniu formalności. Chodzi tu przede wszystkim o złożenie oświadczenie o kontynuacji ubezpieczenia w KRUS. Możesz to zrobić na formularzu KRUS UD-24 lub przy zakładaniu działalności – we wniosku o wpis do CEIDG (formularz CEIDG-1).

Trzeba też udokumentować, że w poprzednim roku podatkowym nie została przekroczona kwota graniczna podatku od przychodów z działalności gospodarczej – termin upływa 31 maja. W tym celu trzeba złożyć w KRUS oświadczenie lub zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego. Takie oświadczenie albo zaświadczenie należy składać co rok za poprzedni rok. Pierwsze oświadczenie składa się do 14 dni od rozpoczęcia, wznowienia pozarolniczej działalności gospodarczej. Osoba, która spóźni się ze złożeniem dokumentu, zostanie wyrejestrowana z KRUS. Jeżeli opóźnienie wynika z przyczyn losowych, można złożyć wniosek o przywrócenie terminu.

Ważne!

Rolnik może też prowadzić tzw. działalność nierejestrowaną, czyli osiągać niewielkie dochody bez konieczności zgłaszania firmy w CEIDG. Musi oczywiście spełnić przesłanki takiej działalności, czyli między innymi nie przekroczyć obowiązującego limitu dochodów. Jeśli decyduje się na działalność nierejestrowaną, nie musi tego zgłaszać. W dalszym ciągu podlega ubezpieczeniu w KRUS, nie musi też opłacać podwójnej składki emerytalno-rentowej.

Domownik KRUS a działalność gospodarcza

Zasady dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej przez rolników obejmują również ich domowników pracujących na stałe w gospodarstwie. Jeśli taka osoba zdecyduje się na założenie swojej firmy, musi złożyć oświadczenie o kontynuacji ubezpieczenia w KRUS. Dotyczą jej także limity dochodu z działalności.

Działalność gospodarcza a KRUS – kiedy tracisz ubezpieczenie?

Prawo do ubezpieczenia w KRUS traci osoba, która wykonuje tzw. wolny zawód, np. jest lekarzem lub adwokatem. Z rolniczego ubezpieczenia nie może też korzystać wspólnik spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej oraz jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Pamiętaj też, że opóźnienia w płaceniu składek powodują wyrejestrowanie z systemu ubezpieczeń – trzeba więc pilnować terminów. Również przekroczenie limitu należnego podatku dochodowego od  przychodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej będzie powodować przeniesienie rolnika do ZUS.

Podsumowując, rolnicy prowadzący działalność gospodarczą mogą zachować prawo do ubezpieczenia w KRUS pod warunkiem spełnienia określonych warunków. Składki w KRUS są niższe niż w powszechnym systemie ubezpieczeń, dlatego mogą wydawać się bardzo atrakcyjne dla przedsiębiorców. Trzeba jednak pamiętać, że nie w każdym przypadku możliwe będzie podleganie pod ubezpieczenie rolnicze.

Nurtują cię kwestie dotyczące działalności gospodarczej? Eksperci ING Księgowość służą profesjonalną pomocą!

---

Zespół Ekspertów ING Księgowość