Słowniczek

to podatek pośredni nakładany na określone towary i czynności, związane m.in. z produkcją, importem lub nabyciem niektórych wyrobów określonych w przepisach. Obejmuje np. alkohol, wyroby tytoniowe, paliwa i inne wyroby energetyczne, a także samochody osobowe. Podatek przeważnie uwzględnia się już w cenie produktu, dlatego jego koszt ponosi ostatecznie konsument, choć obowiązek rozliczenia akcyzy nadal spoczywa na podmiotach jasno określonych w przepisach.

to sposób stopniowego rozliczania wartości majątku używanego w firmie przez dłuższy czas. Dotyczy przede wszystkim środków trwałych, takich jak maszyny, urządzenia, samochody czy wyposażenie, a także niektórych wartości niematerialnych i prawnych, np. licencji. W rachunkowości amortyzacja oznacza stopniowe rozliczanie w kosztach składnika majątku lub utratę jego wartości wraz z upływem czasu. W praktyce podatku PIT składnik majątku o wartości początkowej nieprzekraczającej 10 000 zł nie musi być amortyzowany. Przedsiębiorca może zaliczyć wydatek bezpośrednio do kosztów w miesiącu oddania go do używania. Przy droższych środkach trwałych stosuje się odpisy amortyzacyjne, a ich wysokość zależy m.in. od wartości początkowej, rodzaju składnika i stosowanej metody amortyzacji. Przepisy przewidują także jednorazową amortyzację dla niektórych przedsiębiorców i określonych składników majątku. W 2026 roku limit jednorazowych odpisów dla małych podatników i podatników rozpoczynających działalność wynosi 213 000 zł, przy czym możliwość skorzystania z tego rozwiązania zależy od spełnienia warunków ustawowych. Nie każdy składnik majątku można amortyzować. W PIT amortyzacji nie podlegają m.in. grunty, prawo wieczystego użytkowania gruntów, dzieła sztuki i eksponaty muzealne, a od 2023 roku – budynki i lokale mieszkalne.

to forma rozliczenia polegająca na wymianie towarów lub usług między kontrahentami, bez udziału środków pieniężnych. Przykładowo, jedna firma może wykonać usługę reklamową w zamian za sprzęt lub inną usługę. Z podatkowego punktu widzenia barter jest traktowany jak dwie odrębne transakcje sprzedaży – każda ze stron rozpoznaje przychód według wartości otrzymanego świadczenia i podlega opodatkowaniu PIT/CIT oraz VAT na zasadach ogólnych.

to dokument, w którym przedsiębiorca przedstawia pomysł na prowadzenie działalności gospodarczej oraz sposób jego realizacji. Zawiera zwykle informacje o ofercie firmy, grupie docelowej klientów, planowanych kosztach i przychodach, a także źródłach finansowania przedsięwzięcia. Biznesplan pozwala ocenić, czy dany pomysł ma szansę okazać się opłacalny, a często stanowi również niezbędny dokument przy ubieganiu się o kredyt lub inne formy zewnętrznego finansowania.

to działania związane z tworzeniem i rozwijaniem marki firmy, produktu lub usługi. Obejmuje m.in. wybór nazwy i logo, określenie sposobu komunikacji z odbiorcami oraz budowanie spójnego wizerunku w oczach klientów. Dobrze zaplanowany branding pomaga wyróżnić markę na tle konkurencji oraz sprawia, że staje się ona łatwiej rozpoznawalna i lepiej zapamiętywana przez odbiorców.

oznacza współpracę lub transakcje zawierane pomiędzy przedsiębiorcami. Może dotyczyć sprzedaży produktów, świadczenia usług czy długoterminowej współpracy między dwiema firmami. Określenia „umowa B2B" używa się często również w odniesieniu do współpracy między firmą a osobą prowadzącą własną działalność gospodarczą (tzw. samozatrudnienie).

czyli Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej. To publiczny rejestr osób prowadzących w Polsce jednoosobową działalność gospodarczą oraz przedsiębiorców prowadzących spółki cywilne. Za jego pośrednictwem można m.in. zarejestrować firmę, zmienić jej dane, zawiesić lub wznowić działalność. W CEIDG można również bezpłatnie sprawdzić podstawowe informacje o zarejestrowanym przedsiębiorcy.

czyli finansowanie społecznościowe, polega na pozyskiwaniu pieniędzy na określony projekt lub przedsięwzięcie od wielu osób, najczęściej za pośrednictwem platformy internetowej. Może przyjmować różne formy, np. finansowanie oparte na pożyczkach lub inwestycjach. W przypadku crowdfundingu przeznaczonego na przedsięwzięcia gospodarcze, działalność platform inwestycyjnych i pożyczkowych jest regulowana, a w Polsce nadzoruje ją Komisja Nadzoru Finansowego.

Corporate Social Responsibility, czyli społeczna odpowiedzialność biznesu, to sposób prowadzenia firmy z uwzględnieniem jej wpływu na ludzi, społeczeństwo i środowisko. Może obejmować np. dbanie o dobre warunki pracy, ograniczanie negatywnego wpływu na środowisko czy wspieranie lokalnych społeczności. Celem takich działań jest łączenie rozwoju biznesu z odpowiedzialnym podejściem do jego otoczenia.

to podatek dochodowy od osób prawnych, obejmujący m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne, a także niektóre podmioty wskazane w przepisach. Podatek co do zasady jest naliczany od dochodu, czyli różnicy między przychodami a kosztami ich uzyskania, z uwzględnieniem zasad przewidzianych w ustawie. Podstawowa stawka CIT wynosi 19%, natomiast część małych podatników i firm rozpoczynających działalność może, po spełnieniu określonych warunków, korzystać ze stawki 9% dla dochodów innych niż zyski kapitałowe.

to dokumenty, za pomocą których podatnik przekazuje urzędowi skarbowemu informacje potrzebne do rozliczenia podatku. W zależności od rodzaju deklaracji mogą zawierać informacje niezbędne do rozliczenia danego podatku, np. o przychodach, dochodach, kosztach lub kwocie podatku do zapłaty bądź zwrotu. Wiele deklaracji można składać dziś elektronicznie, korzystając z portalu e-Urząd Skarbowy czy systemu e-Deklaracje.

to, w uproszczeniu, kwota, która pozostaje po odjęciu od osiągniętych przychodów kosztów uzyskania przychodów. Przykładowo, jeśli firma uzyska 10 000 zł przychodu i poniesie przy tym 6 000 zł kosztów, to jej dochód wyniesie 4 000 zł. Dochód często stanowi podstawę do obliczenia podatku, choć w niektórych formach opodatkowania, np. ryczałcie, podatek oblicza się od przychodu.

to zorganizowana działalność zarobkowa prowadzona we własnym imieniu i w sposób ciągły. Może polegać na sprzedaży produktów, świadczeniu usług czy prowadzeniu działalności handlowej. W zależności od jej formy przedsiębiorca musi dokonać odpowiedniej rejestracji w CEIDG lub KRS.

to niewielka działalność zarobkowa osoby fizycznej, której nie trzeba rejestrować w CEIDG, jeśli spełnione są określone warunki. Od 1 stycznia 2026 r. limit przychodu ustala się kwartalnie i wynosi 225% minimalnego wynagrodzenia. Z tej formy mogą korzystać m.in. osoby, które w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziły działalności gospodarczej.

to część zysku spółki przeznaczona do wypłaty jej wspólnikom lub akcjonariuszom. O jej wypłacie decyduje odpowiedni organ spółki, a wysokość należnej kwoty zależy m.in. od liczby posiadanych udziałów lub akcji oraz zasad obowiązujących w danej spółce. W przypadku osoby fizycznej dywidenda jest objęta 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym.

to podstawowy dokument służący do miesięcznego rozliczania składek z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Wykazuje się w niej należne składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz inne składki rozliczane przez płatnika. Osoba prowadząca jednoosobową działalność i niezatrudniająca pracowników składa deklarację ZUS DRA bez dodatkowych imiennych raportów za pracowników.

czyli handel elektroniczny, to sprzedaż i kupowanie towarów lub usług za pośrednictwem Internetu lub innych sieci elektronicznych. Obejmuje sklepy internetowe i inne serwisy, w których klient może złożyć zamówienie online. Sama zapłata lub dostawa nie zawsze musi odbywać się elektronicznie – istotne jest przede wszystkim to, że zamówienie jest składane przez Internet.

to deklaracja podatkowa składana elektronicznie, bez konieczności dostarczania papierowego formularza do urzędu skarbowego. W ten sposób można przesyłać wybrane formularze PIT, CIT, VAT czy PCC. Po prawidłowym wysłaniu dokumentów warto pobrać Urzędowe Poświadczenie Odbioru (w skrócie UPO), które potwierdza ich złożenie.

to działania służące budowaniu pozytywnego wizerunku firmy jako pracodawcy. Kierowane są do obecnych oraz potencjalnych przyszłych pracowników, zainteresowanych podjęciem pracy w danej organizacji. Mogą obejmować komunikowanie warunków pracy, wartości firmy, możliwości rozwoju oraz kultury organizacyjnej.

to rejestr zawierający informacje o przedsiębiorcach i prowadzonej przez nich działalności. Obecnie osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą są ewidencjonowane w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), natomiast spółki podlegają wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Dane z CEIDG oraz z KRS pozwalają sprawdzić podstawowe informacje o przedsiębiorcy oraz status jego działalności.

to dokument potwierdzający sprzedaż towaru lub usługi, zawierający informacje wymagane przepisami podatkowymi. Znajdują się na niej dane sprzedawcy i nabywcy, opis transakcji, jej wartość oraz odpowiednie informacje dotyczące podatku VAT. Dla przedsiębiorcy faktura może być podstawą do rozliczenia podatku VAT, jeśli spełnione są warunki przewidziane w przepisach.

to potoczne, choć powszechnie stosowane określenie organów państwowych odpowiedzialnych za nakładanie i pobór podatków. W Polsce zadania te realizuje przede wszystkim Krajowa Administracja Skarbowa (KAS), w której strukturze funkcjonują m.in. urzędy skarbowe oraz urzędy celno-skarbowe. To właśnie za pośrednictwem właściwego urzędu skarbowego podatnicy dopełniają obowiązków podatkowych – składają deklaracje i inne dokumenty oraz regulują swoje zobowiązania wobec państwa.

to zjawisko ekonomiczne polegające na wzroście ogólnego poziomu cen towarów i usług w gospodarce w danym okresie. Jego konsekwencją jest spadek siły nabywczej pieniądza – za tę samą kwotę można z czasem nabyć mniejszą ilość dóbr i usług niż wcześniej. W Polsce poziom inflacji mierzy i publikuje Główny Urząd Statystyczny (GUS) w postaci wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI), porównując ceny reprezentatywnego koszyka dóbr i usług w kolejnych okresach.

to forma prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną we własnym imieniu i na własny rachunek. Rejestracji dokonuje się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), przy czym jeden wpis pozwala prowadzić kilka różnych rodzajów działalności w ramach odpowiednich kodów PKD. Charakterystyczną cechą tej formy prowadzenia biznesu jest pełna odpowiedzialność właściciela za zobowiązania firmy – nie tylko majątkiem przedsiębiorstwa, ale również majątkiem prywatnym.

to elektroniczny zbiór danych o operacjach gospodarczych przedsiębiorstwa, generowany zazwyczaj automatycznie przez program księgowy lub system finansowo-księgowy. Struktura i format JPK są ściśle określone przez Ministerstwo Finansów, co umożliwia jednolitą analizę danych przez administrację skarbową. W zależności od rodzaju poszczególne pliki JPK są przekazywane przez przedsiębiorców cyklicznie (np. JPK_V7) lub przedkładane na żądanie organów podatkowych – przykładowo w toku kontroli lub innych czynności sprawdzających.

to uproszczona forma opodatkowania działalności gospodarczej, w ramach której wysokość zobowiązania podatkowego ustala naczelnik urzędu skarbowego w drodze decyzji, niezależnie od faktycznie osiąganego dochodu. Wysokość podatku uzależniona jest natomiast m.in. od rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników oraz liczby mieszkańców miejscowości, w której działalność jest wykonywana. 

Od 1 stycznia 2022 roku, w związku z wejściem w życie tzw. Polskiego Ładu, karta podatkowa nie jest już dostępna dla przedsiębiorców rozpoczynających działalność gospodarczą – z tej formy opodatkowania mogą jednak nadal korzystać podmioty, które stosowały ją wcześniej i spełniają warunki umożliwiające jej kontynuację.

czyli kasa rejestrująca, to urządzenie służące przedsiębiorcy do ewidencjonowania obrotu oraz kwot podatku należnego. Obowiązek jej stosowania dotyczy przede wszystkim sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. Przepisy przewidują jednak szereg zwolnień z tego obowiązku – zarówno podmiotowych, jak i przedmiotowych – uzależnionych m.in. od rodzaju prowadzonej sprzedaży oraz wysokości obrotu.

to forma ograniczenia wykonywania działalności gospodarczej przez państwo, polegająca na uzyskaniu zgody właściwego organu administracji państwowej na prowadzenie działalności w ściśle określonym zakresie. Wymóg jej posiadania dotyczy branż o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa lub obywateli, a także innych obszarów istotnych z punktu widzenia interesu publicznego. Przedsiębiorca zobowiązany jest spełnić określone w przepisach warunki oraz uzyskać koncesję przed faktycznym rozpoczęciem prowadzenia takiej działalności.

to procedura służąca weryfikacji, czy podatnik prawidłowo wywiązuje się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. W jej trakcie urząd może weryfikować np. dokumentację oraz rozliczenia przedsiębiorcy. Jest to jedna z procedur, z których korzysta administracja skarbowa przy sprawdzaniu prawidłowości rozliczeń podatkowych.

określenie funkcjonujące obecnie wyłącznie w języku potocznym, mimo że dawne urzędy kontroli skarbowej zostały zlikwidowane w 2017 roku w związku z powołaniem Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Obecnie jednym z głównych rodzajów kontroli prowadzonych przez KAS jest kontrola celno-skarbowa, realizowana przez naczelników urzędów celno-skarbowych. Jej celem jest m.in. wykrywanie poważniejszych nieprawidłowości i oszustw związanych z rozliczeniami podatkowymi.

to, zgodnie z definicją ustawową, wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła. W firmie mogą to być np. wydatki związane z zakupem sprzętu, materiałów czy z usługami potrzebnymi do prowadzenia działalności, o ile spełniają warunki określone w przepisach podatkowych. Prawidłowe rozpoznanie kosztów uzyskania przychodu pozwala obniżyć podstawę opodatkowania, a tym samym obniżyć wysokość należnego podatku.   

to uproszczona forma ewidencji księgowej, prowadzona przez określoną grupę przedsiębiorców w celu dokumentowania rozliczeń podatkowych. Zapisuje się w niej przede wszystkim informacje dotyczące przychodów oraz kosztów związanych z działalnością. Dane z KPiR pozwalają ustalić podstawę opodatkowania  potrzebną do rozliczenia podatku dochodowego.

to internetowa platforma handlowa, serwis lub aplikacja umożliwiająca kupującym i sprzedającym zawieranie transakcji online. W jednym miejscu swoje produkty lub usługi mogą oferować różni sprzedawcy, a operator platformy zapewnia im niezbędną do tego infrastrukturę techniczną. Marketplace może pośredniczyć zarówno w transakcjach pomiędzy firmą a konsumentem, jak i pomiędzy osobami prywatnymi.

to, zgodnie z ustawą Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące kryteria:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości 2 milionów euro, 
• lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekraczały równowartości tej kwoty. 

Kryterium finansowe ma charakter alternatywny – do uzyskania statusu mikroprzedsiębiorcy wystarczające jest spełnienie jednego z dwóch wskazanych warunków.

to pojęcie określające, w którym momencie przedsiębiorca jest zobowiązany do rozliczenia danego podatku. W przypadku VAT obowiązek podatkowy powstaje z reguły w chwili dokonania dostawy towaru lub wykonania usługi. Przepisy przewidują jednak liczne wyjątki od tej reguły – przykładowo, otrzymanie zaliczki przed dokonaniem sprzedaży skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego już w dniu jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

to numer służący do identyfikacji podatników oraz płatników podatków i składek w kontaktach z organami administracji skarbowej. Posługują się nim m.in. przedsiębiorcy, podatnicy VAT oraz inni płatnicy zobowiązań publicznoprawnych. Osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej oraz niebędące podatnikami podatku od towarów i usług (VAT) posługują się natomiast numerem PESEL jako identyfikatorem podatkowym.

to rozwiązania prawne pozwalające zmniejszyć podstawę opodatkowania albo bezpośrednio kwotę podatku do zapłaty, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w przepisach. Mogą dotyczyć m.in. określonych wydatków, darowizn, wpłat na IKZE, czy innych ulg związanych z indywidualną sytuacją podatnika. Zakres i sposób dokonania odliczenia zależą od konkretnej ulgi oraz rodzaju rozliczanego podatku.

to należność publicznoprawna pobierana w związku z załatwianiem określonych spraw urzędowych. Obowiązek jej uiszczenia może powstać np. przy wydawaniu zaświadczenia, zezwolenia, pozwolenia lub koncesji, a także przy złożeniu dokumentu pełnomocnictwa. Nie każda czynność urzędowa podlega tej opłacie – przepisy przewidują również określone zwolnienia i wyłączenia.

to ustawa określająca ogólne zasady funkcjonowania polskiego prawa podatkowego. Reguluje m.in. powstawanie i wygasanie zobowiązań podatkowych, przebieg postępowania przed organami podatkowymi, kwestie nadpłat i odsetek za zwłokę, a także prawa i obowiązki podatników. Jej przepisy znajdują zastosowanie do wielu rodzajów podatków i określają ogólne zasady postępowania administracji podatkowej wobec podatników.

to historyczne określenie organów zajmujących się kontrolą prawidłowości rozliczeń podatkowych. Dotychczasowy system kontroli skarbowej został zmieniony 1 marca 2017 roku, kiedy powstała Krajowa Administracja Skarbowa (KAS), a ustawa o kontroli skarbowej utraciła moc. Obecnie zadania kontrolne wykonują przede wszystkim organy KAS, m.in. naczelnicy urzędów skarbowych oraz urzędów celno-skarbowych, którzy to prowadzą kontrole podatkowe i kontrole celno-skarbowe. 

instytucje oraz osoby uprawnione do prowadzenia spraw z zakresu prawa podatkowego i wydawania w nich rozstrzygnięć. Należą do nich m.in. naczelnicy urzędów skarbowych oraz naczelnicy urzędów celno-skarbowych, a w określonych sprawach – w zależności od ich rodzaju i zakresu – również dyrektor izby administracji skarbowej lub Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Personal Income Tax, czyli podatek dochodowy od osób fizycznych. Płacą go osoby osiągające określone dochody lub przychody, np. z pracy, działalności gospodarczej, umów cywilnoprawnych czy niektórych innych źródeł. Sposób obliczenia PIT zależy m.in. od źródła przychodów i stosowanej formy opodatkowania. 

informacja podatkowa przygotowana przez płatnika, np. przez pracodawcę, która zawiera dane potrzebne do rocznego rozliczenia PIT. Wykazuje się w niej m.in. uzyskane przez podatnika przychody, dochody oraz pobrane zaliczki na podatek. Płatnik przekazuje PIT-11 do urzędu skarbowego oraz osobie, której dokument dotyczy.

to osoba lub podmiot, który na podstawie przepisów oblicza i pobiera podatek od podatnika, a następnie przekazuje go właściwemu organowi podatkowemu. Przykładem jest pracodawca pobierający zaliczkę na PIT z wynagrodzenia pracownika. Płatnik nie musi więc być osobą, której dochód lub majątek podlega opodatkowaniu. Pełni w tym przypadku rolę pośrednika w rozliczeniu podatku.

obowiązkowe świadczenie pieniężne pobierane na podstawie przepisów prawa na rzecz państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Jest bezzwrotny, co oznacza, że podatnik nie otrzymuje wpłaconych pieniędzy z powrotem w zamian za konkretną usługę. Do podatków należą np. PIT, CIT, VAT, podatek od nieruchomości czy podatek od spadków i darowizn.

to podatek dotyczący określonych czynności i umów, np. sprzedaży, zamiany, pożyczki, ustanowienia hipoteki czy umowy spółki. To, kto ma zapłacić podatek, zależy od rodzaju czynności – przy umowie sprzedaży obowiązek ten ciąży co do zasady na kupującym. Jeśli czynność jest dokonywana w formie aktu notarialnego i podlega PCC, podatek pobiera i przekazuje do urzędu notariusz.

o podatek lokalny pobierany przez gminę. Obejmuje m.in. grunty i budynki lub ich części, a także określone budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wysokość stawek ustala rada gminy, dlatego kwota podatku może różnić się w zależności od miejsca położenia nieruchomości.

dotyczy osób fizycznych, które nabywają określone rzeczy lub prawa majątkowe, np. w drodze dziedziczenia lub darowizny. To, czy podatek trzeba zapłacić i w jakiej wysokości, zależy m.in. od wartości nabytego majątku oraz relacji między osobą przekazującą majątek a jego nabywcą. Przepisy przewidują również zwolnienia, z których po spełnieniu odpowiednich warunków mogą korzystać np. osoby z najbliższej rodziny.

podatek lokalny dotyczący określonych pojazdów, m.in. samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, autobusów oraz niektórych ciągników, przyczep i naczep. Płaci go właściciel pojazdu w gminie właściwej dla swojego miejsca zamieszkania lub siedziby. Nie jest to podatek pobierany od każdego samochodu osobowego.

system kodów służących do określania rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę. Kody PKD są wykorzystywane m.in. w CEIDG, KRS i rejestrze REGON oraz w statystyce publicznej. Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje klasyfikacja PKD 2025, przy czym dla działalności oznaczonych wcześniej według PKD 2007 przewidziano okres przejściowy do końca 2026 roku.

wartość pieniędzy, świadczeń lub innych korzyści uzyskanych przez podatnika z określonego źródła. Może nim być np. wynagrodzenie za pracę, zapłata za usługę, przychód ze sprzedaży lub inne świadczenie podlegające rozliczeniu podatkowemu. Dokładny moment i sposób ustalenia przychodu zależą od jego źródła oraz właściwych przepisów podatkowych. 

W przypadku działalności gospodarczej przychodem są kwoty należne przedsiębiorcy związane z prowadzoną działalnością, nawet jeśli nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane. Szczegółowe zasady przewidują jednak wyjątki i określają, kiedy dokładnie taki przychód powstaje.

Przychód nie jest tym samym co dochód. W dużym uproszczeniu dochód otrzymujemy, pomniejszając przychód o koszty jego uzyskania. Jeśli więc firma osiągnęła 10 000 zł przychodu i poniosła 6 000 zł kosztów podatkowych, to jej dochód wynosi 4 000 złotych. To rozróżnienie ma znaczenie np. przy wyborze i stosowaniu formy opodatkowania. Przykładowo, skala podatkowa opiera się na dochodzie, natomiast ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest liczony od przychodu według zasad określonych w przepisach.

obecnie rozwijana jako eZUS, to internetowy system, który pozwala załatwiać wiele spraw związanych z ZUS-em bez wizyty w placówce. Można w nim m.in. sprawdzać informacje o ubezpieczeniach i składkach, wysyłać wnioski i dokumenty oraz przeglądać dane zapisane na koncie w ZUS. Od 1 stycznia 2023 roku każdy płatnik składek ma obowiązek posiadać profil PUE/eZUS.

to niepowtarzalny numer identyfikacyjny nadawany podmiotom wpisanym do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej. Podstawowy numer REGON przedsiębiorcy lub innego podmiotu składa się z 9 cyfr, natomiast jednostkom lokalnym mogą zostać przypisane numery 14-cyfrowe. 

Rejestr REGON prowadzi Główny Urząd Statystyczny, a zawarte w nim dane można zweryfikować za pomocą publicznej wyszukiwarki GUS.

to okres, za który podatnik rozlicza dany podatek. Najczęściej pokrywa się z rokiem kalendarzowym, tj. trwa od 1 stycznia do 31 grudnia. W przypadku podatników CIT przepisy dopuszczają jednak, po spełnieniu określonych warunków ustawowych, przyjęcie innego okresu kolejnych 12 miesięcy jako roku podatkowego.

w rachunkowości oznacza przeniesienie danego składnika majątku do innej kategorii w związku ze zmianą sposobu jego wykorzystywania lub spełnieniem warunków właściwych dla innej klasyfikacji. Przykładowo, nieruchomość może zostać przeklasyfikowana ze środka trwałego do nieruchomości inwestycyjnej. Zmiana ta może mieć wpływ na sposób prezentacji i wyceny danego składnika w księgach rachunkowych oraz w sprawozdaniu finansowym.

to jedna z form opodatkowania działalności gospodarczej podatkiem PIT. Jej najważniejszą cechą jest to, że podatek obliczany jest od przychodu, a nie od dochodu – oznacza to, że przedsiębiorca co do zasady nie pomniejsza przychodu o koszty prowadzenia działalności, takie jak zakup sprzętu, paliwa czy usług niezbędnych do jej wykonywania.

Wysokość podatku zależy od czynności wykonywanych w ramach prowadzonej działalności. Obowiązują zróżnicowane stawki ryczałtu, przykładowo:

• 3% dla części działalności handlowej, 
• 5,5% dla części usług, 
• 12% dla niektórych usług informatycznych, 
• 14% m.in. dla usług w zakresie opieki zdrowotnej, 
• oraz 17% dla wolnych zawodów. 

Właściwą stawkę dla świadczonych usług ustala się z reguły z uwzględnieniem rodzaju wykonywanej działalności oraz odpowiedniego symbolu PKWiU.

Z ryczałtu może korzystać m.in. osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, a także – po spełnieniu określonych warunków – wspólnicy spółki cywilnej lub spółki jawnej niebędącej podatnikiem CIT. 
 

to metoda analizy, która pomaga ocenić sytuację firmy, projektu lub planowanego przedsięwzięcia. Nazwa pochodzi od czterech angielskich słów: Strengths (mocne strony), Weaknesses (słabe strony), Opportunities (szanse) i Threats (zagrożenia). Mocne i słabe strony dotyczą przede wszystkim sytuacji wewnątrz firmy, natomiast szanse i zagrożenia wynikają z jej otoczenia, np. zmian na rynku, działań konkurencji czy nowych regulacji. 

Analiza SWOT może pomóc przedsiębiorcy określić kierunek rozwoju i lepiej przygotować strategię działania.

to składniki majątku wykorzystywane przez przedsiębiorcę przez dłuższy czas na potrzeby działalności gospodarczej. Mogą to być np. maszyny, urządzenia, samochody, budynki czy wyposażenie firmy. W ujęciu podatkowym do środków trwałych zalicza się co do zasady składniki, które stanowią własność lub współwłasność podatnika, są kompletne i zdatne do użytku, a przewidywany okres ich wykorzystywania jest dłuższy niż rok.

Przykładowo, zakupiona do firmy maszyna produkcyjna, samochód czy droższy sprzęt komputerowy może zostać zaliczony do środków trwałych, jeśli spełnia ustawowe warunki. Dla tego składnika ustala się wartość początkową – przy zakupie jest nią co do zasady cena nabycia, powiększona o określone koszty związane z przygotowaniem składnika do użytkowania.

to rozwiązania przewidziane w przepisach prawa podatkowego, które umożliwiają zmniejszenie podstawy opodatkowania albo bezpośrednio kwoty podatku do zapłaty. Mogą dotyczyć zarówno osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, jak i przedsiębiorców, a możliwość ich zastosowania uzależniona jest od spełnienia określonych warunków ustawowych. 

Do przykładowych ulg należą: 

• ulga na dziecko, 
• ulga termomodernizacyjna, 
• ulga rehabilitacyjna, 
• w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą – także ulga na działalność badawczo-rozwojową (ulga B+R) czy ulga na ekspansję.

z ang. Value Added Tax, czyli podatek od towarów i usług, to podatek pośredni doliczany do ceny większości sprzedawanych produktów i usług. Jego ciężar ekonomiczny ponosi ostatecznie przede wszystkim konsument, natomiast przedsiębiorcy będący czynnymi podatnikami VAT rozliczają podatek należny od dokonanej sprzedaży oraz, o ile spełniają odpowiednie warunki, podatek naliczony przy zakupach związanych z prowadzoną działalnością. 

W Polsce podstawowa stawka VAT wynosi 23%, natomiast dla określonych towarów i usług przewidziano stawki obniżone – w szczególności 8% i 5% – a w niektórych przypadkach zastosowanie znajduje stawka 0% lub zwolnienie z podatku VAT.

to obowiązek zapłaty na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych przepisami prawa podatkowego. Powstaje ono na podstawie obowiązku podatkowego – z mocy prawa, w związku z wystąpieniem określonego zdarzenia (np. uzyskaniem dochodu lub dokonaniem określonej transakcji), albo w wyniku doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość zobowiązania. 

Szczegółowe zasady powstawania oraz wygasania zobowiązań podatkowych określa Ordynacja podatkowa.

oznacza, że określony dochód, przychód, czynność albo podatnik nie podlega opodatkowaniu danym podatkiem, o ile spełnione są warunki wskazane w przepisach. Przykładem może być zwolnienie z PIT części przychodów osób do 26. roku życia (tzw. ulga dla młodych) lub określonych przychodów osób korzystających z ulgi na powrót. Zwolnienie różni się od typowego odliczenia tym, że objęta nim kwota nie podlega opodatkowaniu w ogóle, a nie jedynie pomniejsza podstawę opodatkowania lub kwotę podatku.

czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych, to instytucja realizująca w Polsce zadania związane z systemem ubezpieczeń społecznych. ZUS zajmuje się m.in. poborem i rozliczaniem składek, prowadzeniem kont ubezpieczonych oraz płatników, a także ustalaniem i wypłatą świadczeń, takich jak emerytury, renty czy zasiłki. 

Dla przedsiębiorców ZUS jest również instytucją, wobec której rozliczają należne składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.