Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania – sztuczne transakcje

5 lip 2016

Małgorzata Dzedzej, Doradca podatkowy

Od połowy lipca br. wejdą w życie przepisy podatkowe, które umożliwią organom podatkowym uznanie czynności podatników za dokonane jedynie w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, jeżeli sposób działania był sztuczny. W takim przypadku urząd skarbowy określi skutki podatkowe, jakby czynności nie dokonano.

Sposób działania będzie uznany za sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności stwierdzi się, że nie zostałby zastosowany przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. O sztuczności transakcji stanowić może występowanie: 

- elementów prowadzących do uzyskania stanu identycznego lub zbliżonego do stanu istniejącego przed dokonaniem czynności,

- elementów wzajemnie się znoszących lub kompensujących,

- ryzyka ekonomicznego lub gospodarczego przewyższającego spodziewane korzyści inne niż podatkowe w takim stopniu, że należy uznać, że działający rozsądnie podmiot nie wybrałby tego sposobu działania,

- nieuzasadnionego dzielenia operacji,

- angażowania podmiotów pośredniczących mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego.

Czynność zostanie uznana za podjętą przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, gdy pozostałe cele ekonomiczne lub gospodarcze zostaną uznane za mało istotne. Korzyścią podatkową będzie:

  • niepowstanie, odsunięcie w czasie lub obniżenie wysokości zobowiązania podatkowego, albo powstanie lub zawyżenie straty podatkowej,
  • powstanie nadpłaty, prawa do zwrotu podatku, podwyższenie kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku.

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania będzie miała zastosowanie, jeśli rezultatem działań będzie korzyść podatkowa, której wysokość przekracza 100 000 zł. Podatnicy będą mieli również możliwość wystąpienia o opinię zabezpieczającą dotyczącą konkretnej czynności. Jeżeli otrzymają taką opinię, klauzula nie będzie miała zastosowania do tej czynności. Wniosek o wydanie opinii będzie podlegał opłacie 20 000 zł, a termin jej wydania to 6 miesięcy.

Podatnik nie uzyska ponadto interpretacji podatkowej w sytuacji, gdy zaistnieje uzasadnione przypuszczenie, że transakcja ma na celu przede wszystkim osiągnięcie korzyści podatkowych.

Klauzula nie będzie miała zastosowania m.in. do podatku od towarów i usług, gdyż w ustawie o podatku od towarów i usług zostaną wprowadzone odrębne zapisy w tym zakresie.